گفت‌وگوی همشهری با «سید رضا جدا»

نسخه مناسب چاپ
بی گمان، تنها محرم و صفر نیست كه مداحان و ذاكران اهل‌بیت(ع) در آن به تعظیم شعائر دینی و به‌خصوص مرثیه‌سرایی حضرات معصومین(ع) مشغول می‌شوند بلكه ماه مبارك رمضان نیز البته از جنسی دیگر، زمینه‌ای برای فعالیت ارزشمند مداحان دلباخته ائمه اطهار(ع) است...1394/04/20

بی گمان، تنها محرم و صفر نیست كه مداحان و ذاكران اهل‌بیت(ع) در آن به تعظیم شعائر دینی و به‌خصوص مرثیه‌سرایی حضرات معصومین(ع) مشغول می‌شوند بلكه ماه مبارك رمضان نیز البته از جنسی دیگر، زمینه‌ای برای فعالیت ارزشمند مداحان دلباخته ائمه اطهار(ع) است. به لطف الهی شهر قم به‌عنوان آشیانه اهل‌بیت(ع) از دیرباز قطب پرورش و معرفی ذاكران و مداحان بسیاری بوده كه البته برخی از آنها، شهرت كشوری و بلكه بین‌المللی یافته‌اند. گفت‌وگوی همشهری با «سید رضا جدا» یكی از مداحان قم را می‌خوانید.

اصالتاً باید قمی باشید. كی و كجا به دنیا آمدید؟

 بله همین‌طور است، متولد سال 1358 در محله گذر جدّا واقع در خیابان چهارمردان قم درجوار بارگاه ملكوتی حضرت فاطمه معصومه(س) هستم.

اصول و فنون مداحی را چگونه و از كجا فراگرفتید؟

«مادرم داد به من شیر محبت اما ‌ـ من حسینی شدم از بس پدرم گفت حسین(ع)» از همان اوان كودكی كه در معیت پدر ومادر در مجالس روضه حضرت سیدالشهدا(ع) شركت می‌كردم و از آنجایی كه پدرم از میانداران با سابقه هیأت‌های مذهبی قم بود، كم‌كم عشق به آل‌الله‌و حضرات معصومین(ع) در وجودم شكل گرفت، ضمن اینكه دوران كودكی بنده با سال‌های دفاع مقدس همزمان بود. حقیر به بركت خون شهدایی كه با تشییع پیكر‌های پاك و مطهرشان در گوشه وكنار شهر، رایحه دلنواز ایثار و شهادت منتشر می‌شد، به سمت و سوی اجرای سرودهای انقلابی و حماسی و دینی سوق یافتم. یادم هست كه از همان كلاس دوم ابتدایی به‌عنوان تك‌خوان گروه سرود مدرسه فعالیت می‌كردم و به تدریج شرایطی پیش آمد كه در سال 1375 و در دوران دبیرستان به‌صورت رسمی قدم به وادی مداحی گذاشتم. به حمدلله تا امروز حدود 19 سال است كه افتخار نوكری آستان حسینی و اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) را دارم و امیدوارم تا آخر عمر نیز خداوند متعال، ولو برای لحظه‌ای مرا از این آستان جدا نكند.

به‌عنوان یك مداح شناخته شده، تا چه میزان به مقوله آموزش در این عرصه اعتقاد دارید و آن را برای علاقه‌مندان به مداحی الزامی می‌دانید؟

به‌طور كلی مداحی خودش نوعی هنر و طبعاً دارای اصولی است. شكی نیست كه آموزش از اصول مهم در مداحی است چراكه تنها با داشتن صدای خوب و مطالعه نمی‌توان به این هدف دست یافت، بلکه باید در محضر استادان و پیشكسوتان و پیر غلامان كه در این راه مویی سپید كرده‌اند، زانو زد و تلمذ كرد تا علاوه بر اصول و فنون و ریزه‌كاری‌های خوانندگی و اجرا، به صفات و فضایلی چون تقوا، اخلاص، اخلاق در مداحی، آداب معاشرت با مردم ومستمعان، خود‌سازی و غیره دست یافت و از این بزرگان الگو گرفت.

بنابراین، نقش استاد و مربی برای موفقیت در عرصه مداحی بسیار مهم و كلیدی است؟

دقیقاً و چه زیبا شاعر گفته كه «طی این مرحله بی‌همرهی خضر مكن ‌ـ ظلمات است بترس از خطر گمراهی» حتماً باید از وجود استادان استفاده كرد و از نظرات و رهنمودهای این بزرگوران بهره‌جُست. خصوصاً در انتخاب اشعار، روایات، نكات ناب تاریخی و بیان مقاتل باید نظر استادان فن را جویا شد تا خدای ناكرده شعر و مدح و مرثیه ما موجب وهن اهل‌بیت(ع) و مذهب تشیع نشود.

آیا مداحی را شغل می‌دانید؟

با عنایت به اینكه هدف از مداحی اهل‌بیت(ع) زنده نگه داشتن یاد برترین انسان‌های تاریخ، بیان عالی‌ترین معارف انسانی و اسلامی و نیز معارف مورد نیاز مردم است هیچ زمان مداحی به‌عنوان حرفه و شغل مطرح نبوده است. هركس در این عرصه قدم می‌گذارد در مرحله نخست به عشق ائمه اطهار(ع) و به امید انجام نوكری آستان حسینی آمده است. اگر خدای نا كرده غیر از این باشد و نگاه دیگری به این مقوله داشته باشیم یقیناً مسیر را گم خواهیم كرد. به همین خاطر معتقدم قبل از هر چیز یك مداح باید خودش بسوزد تا بتواند دیگران را بسوزاند و این مهم میسر نخواهد شد مگر با امتزاج قلب و دل انسان با عشق آل الله. «ما را به جرم عشق تو‌ای خاكباز عشق‌ـ آورده‌اند در صف دیوانگان حسین(ع)‌»

جامعه مداحان در زمینه آگاهی‌بخشی به مردم و به‌خصوص نسل جوان، چه رسالت و تكلیفی برعهده دارند؟

همان‌طور كه مقام معظم رهبری نیز فرموده‌اند،‌تریبون مداحی یك رسانه محسوب می‌شود. مداحان می‌توانند از این رسانه فراگیر نهایت استفاده را ببرند و با خواندن اشعار پر محتوا با مضامین عالی، رسا، همه‌فهم و متناسب با شرایط روز از نظر سیاسی اجتماعی و فرهنگی، همچنین استفاده از پند و اندرزها، احادیث و روایات ناب نقش مؤثری در افزایش بصیرت و آگاهی جامعه به‌خصوص قشر جوان كه مخاطبان اصلی بسیاری از هیأت‌ها و محافل مذهبی هستند، ایفا كنند.

سخن آخر؟

«از عناوین جهان، مرثیه‌خوان ما را بس» خدا را بسیار شاكرم كه توفیق غلامی در خانه اهل‌بیت(ع) را به من داده و مدال نوكری ارباب دوعالم حضرت اباعبدالله‌الحسین(ع) را به حقیر ارزانی داشته است. امیدوارم كه تا آخرین لحظه عمر در این دنیا در همین مسیر باشم و ان‌شاءالله در آن دنیا، مورد شفاعت حضرات معصومین(ع) قرار بگیرم.